Warmtepompboiler: zuinig warm water en dit zijn de aandachtspunten

Een warmtepompboiler verwarmt water voor je douche, bad en keuken met warmte uit de lucht. Daarvoor gebruikt het apparaat stroom, maar meestal minder dan een gewone elektrische boiler. Je hebt wel ruimte nodig voor een voorraadvat en een geschikte plek voor de aan- en afvoer van lucht.

Een warmtepompboiler is vooral interessant als je je tapwater zonder gas wilt verwarmen. Of het apparaat bij je past, hangt onder meer af van je warmwatergebruik, de beschikbare ruimte en de manier waarop je nu water verwarmt.

Hoe werkt een warmtepompboiler?

De warmtepomp in de boiler haalt warmte uit de lucht en brengt die met behulp van elektriciteit naar een hogere temperatuur. Daarmee verwarmt het apparaat water in een geïsoleerd voorraadvat. Als je de warme kraan opendraait, stroomt het warme water uit dat vat naar je douche of keuken.

Veel modellen hebben ook een elektrisch verwarmingselement. Dat kan bijspringen als je snel extra warm water nodig hebt of als het water naar een hogere temperatuur moet. Bij gebruik van dit element stijgt het stroomverbruik.

Een warmtepompboiler is bedoeld voor warm tapwater. Een gewoon voorraadvat dat op een warmtepomp voor woningverwarming wordt aangesloten, is iets anders: dat vat heeft niet zelf een warmtepomp ingebouwd.

Hoeveel stroom verbruikt een warmtepompboiler?

Vergeleken met een gewone elektrische boiler gebruikt een warmtepompboiler vaak ongeveer drie tot vier keer minder stroom om dezelfde hoeveelheid water te verwarmen. Dat verschil is geen garantie voor jouw woning. Het hangt onder meer af van de luchttemperatuur, de ingestelde watertemperatuur en hoeveel warm water je gebruikt.

Ook de plaats van de luchttoevoer maakt verschil. Haalt de boiler warmte uit een verwarmde kamer, dan koelt die ruimte af. Je verwarmingssysteem moet die verloren warmte mogelijk aanvullen. Daardoor kan de totale besparing kleiner zijn dan het lagere stroomverbruik van de boiler doet vermoeden.

Heb je nu een gasgestookt apparaat voor warm water, dan wordt de vergelijking anders. Je gasverbruik daalt, maar je elektriciteitsverbruik stijgt. Wat je op je energierekening bespaart, hangt dan af van de energieprijzen en je gebruik.

Welke inhoud heb je nodig?

De inhoud van het voorraadvat bepaalt hoeveel warm water je achter elkaar kunt gebruiken. Warmtepompboilers zijn er onder meer met een vat van ongeveer 100, 150, 200, 250 of 300 liter. Een groter vat biedt meer voorraad, maar neemt ook meer ruimte in en kost doorgaans meer.

Het aantal bewoners is een startpunt, maar je gewoonten zijn minstens zo belangrijk. Twee mensen die lang achter elkaar douchen of geregeld een bad nemen, kunnen meer warm water nodig hebben dan een groter huishouden dat kort doucht. Ook een regendouche kan de voorraad sneller aanspreken.

Is het vat leeg, dan duurt het even voordat de warmtepomp weer voldoende water heeft opgewarmd. Kies de inhoud daarom op je drukste moment, bijvoorbeeld wanneer meerdere gezinsleden na elkaar douchen. Een elektrisch element kan sneller bijverwarmen, maar gebruikt dan ook extra stroom.

Waar plaats je een warmtepompboiler?

Een bijkeuken, garage of technische ruimte kan geschikt zijn, zolang er voldoende plek is voor het toestel en de aansluitingen. Sommige modellen staan op de vloer, andere kunnen aan een stevige muur hangen. Een lage of compacte uitvoering kan handig zijn onder een schuin dak, maar heeft vaak een kleinere voorraad.

De installateur beoordeelt hoe het toestel lucht aanzuigt en afvoert. Sommige boilers gebruiken lucht uit de ruimte zelf, andere werken met luchtkanalen naar buiten of naar een andere ruimte. Niet ieder toestel werkt op dezelfde manier. Let bij de keuze op deze punten:

• Ruimte en draagkracht: een gevuld voorraadvat is zwaar. De vloer of muur moet het gewicht kunnen dragen.
• Luchttoevoer: de boiler heeft voldoende lucht nodig. Bij gebruik van binnenlucht kan de ruimte merkbaar afkoelen.
• Geluid: de ventilator en compressor zijn hoorbaar. Een plek naast een slaapkamer is daarom niet altijd prettig.
• Aansluitingen: er zijn aansluitingen voor water en elektriciteit nodig, plus een afvoer voor condenswater. Luchtkanalen kunnen extra ruimte vragen.
• Bereikbaarheid: laat ruimte vrij voor onderhoud en eventuele reparaties.

Laat de installatie uitvoeren door een vakbekwame installateur. Die kan beoordelen of leidingen aangepast moeten worden en welke plaatsing bij het gekozen model past.

Wat kost een warmtepompboiler inclusief installatie?

Voor een warmtepompboiler met een voorraadvat van ongeveer 300 liter kun je denken aan een richtprijs van ongeveer € 2.500 tot € 3.500, exclusief btw en inclusief plaatsing. De uiteindelijke prijs hangt af van het toestel en het werk in je woning. Extra luchtkanalen, leidingwerk of aanpassingen aan de opstelplek kunnen de kosten verhogen.

Vergelijk offertes op de totale prijs inclusief btw. Let erop of het verwijderen van de oude boiler, de luchtkanalen, het leidingwerk en de condensafvoer zijn inbegrepen. Zo vergelijk je niet alleen de prijs van het apparaat zelf.

Voor sommige warmtepompboilers is subsidie mogelijk via de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE). Het bedrag hangt af van het toestel en de geldende regels. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) publiceert de voorwaarden en een apparatenlijst. Professionele installatie is een van de voorwaarden.

De voordelen en nadelen op een rij

Een warmtepompboiler kan een goede vervanger zijn voor een oude elektrische boiler, vooral als je regelmatig warm water gebruikt. Je verwarmt het water met minder stroom en hebt geen gas nodig voor de boiler zelf.

Daar staan een hogere aanschafprijs en een groter toestel tegenover. De voorraad kan opraken en het opnieuw verwarmen kost tijd. Ook geluid, afkoeling van de ruimte en de aanleg van luchtkanalen kunnen een geschikte plek lastig maken.

Gebruik je weinig warm water of heb je nauwelijks ruimte, dan is de investering niet vanzelfsprekend voordelig. Een grotere boiler is evenmin automatisch beter: je betaalt voor een grotere voorraad en het vat verliest ook warmte terwijl het water wordt bewaard.

Veelgestelde vragen over de warmtepompboiler

Heb je zonnepanelen nodig voor een warmtepompboiler?
Nee, de boiler werkt ook zonder zonnepanelen op stroom van het elektriciteitsnet. Met zonnepanelen kun je een deel van de benodigde stroom zelf opwekken. Hoeveel daarvan je direct gebruikt, hangt af van wanneer de boiler verwarmt en wanneer de panelen stroom leveren.

Hoe lang kun je douchen met een boiler van 200 liter?
Dat hangt af van de temperatuur in het vat, de temperatuur van het koude water en je doucheverbruik. Als rekenvoorbeeld levert ongeveer 200 liter water van 55 graden, gemengd met koud water van 10 graden, ongeveer 320 liter douchewater van 38 graden op. Bij een doucheverbruik van ongeveer 8 liter per minuut is dat rond de 40 minuten, zonder tussentijds bijverwarmen. In de praktijk kan dit korter of langer zijn.

Moet het water extra worden verwarmd tegen legionella?
Bij water dat in een voorraadvat wordt bewaard, is veilig temperatuurbeheer belangrijk om de groei van legionella te beperken. Veel toestellen hebben hiervoor een programma dat het water periodiek verder opwarmt. Laat de installateur de juiste instelling kiezen en verander die niet zomaar om stroom te besparen.

Is een warmtepompboiler verstandig in een kleine woning?
Dat kan, als er plek is voor het vat en de luchttoevoer en het geluid geen probleem is. Een compact model kan passen, maar de kleinere voorraad moet wel aansluiten bij je douchegebruik.

Begin bij het kiezen met je grootste warmwatermoment en zoek daarna een plek waar het vat, de aansluitingen en eventuele luchtkanalen passen. Zo voorkom je dat een zuinige boiler te weinig warm water levert of op een onhandige plaats terechtkomt.