Regenwater opvangen in de tuin: dit zijn je mogelijkheden

Regenwater opvangen kan in een regenton, een bovengrondse tank, een waterzak of een ondergrondse regenwaterput. Het opgevangen water gebruik je bijvoorbeeld om tuinplanten water te geven. Welke oplossing past, hangt vooral af van de beschikbare ruimte, de hoeveelheid water die je wilt bewaren en het oppervlak waarop je de regen opvangt.

Een regenton is handig voor een kleine tuin en af en toe water geven. Wil je meer water bewaren of ook water in huis gebruiken, dan is een grotere tank of put mogelijk geschikter.

Welke manieren van regenwater opvangen zijn er?

De meeste opvangsystemen verzamelen water dat op een dak valt. Het water stroomt naar een afgesloten opslag, waar je het later uit kunt halen. Dit zijn de belangrijkste mogelijkheden:

• Regenton: een eenvoudige bovengrondse opslag voor water dat je vooral in de tuin gebruikt. Een ton neemt weinig ruimte in en je kunt het water meestal via een kraantje aftappen. De voorraad is wel beperkt en raakt tijdens een droge periode snel op.
• Bovengrondse tank: een grotere opslag die geschikt is als je meer water wilt bewaren en daarvoor ruimte hebt. Een grote tank valt meer op en heeft een stevige ondergrond nodig.
• Regenwaterzak: een flexibele zak die je bijvoorbeeld in een geschikte kruipruimte of onder een terras kunt plaatsen. Je benut ruimte die anders leeg blijft, maar hebt meestal een pomp nodig om het water te gebruiken.
• Ondergrondse regenwaterput of tank: een afgesloten opslag onder de grond. Je ziet er weinig van en kunt er een grotere voorraad in bewaren. De aanleg is ingrijpender, omdat er gegraven moet worden en vaak een pomp nodig is.

Een ondergrondse opslag is niet hetzelfde als een infiltratiekrat. Een infiltratiekrat laat regenwater geleidelijk in de bodem zakken. Het is niet bedoeld als voorraad waaruit je later makkelijk water tapt.

Hoeveel regenwater kun je opvangen?

De opbrengst hangt af van de grootte van het opvangoppervlak, de hoeveelheid neerslag en het verlies onderweg. Ook de grootte van je opslag telt: als die vol is, loopt extra water weg via de overloop.

Als rekenvoorbeeld: op een dakoppervlak van ongeveer 20 vierkante meter valt bij 5 millimeter regen ongeveer 100 liter water. In de praktijk vang je minder op, omdat bijvoorbeeld een deel op het dak achterblijft of verdampt.

Een grote opslag is niet automatisch de beste keuze. Geef je alleen een paar potten water, dan kan een kleinere ton genoeg zijn. Voor een grote tuin is meer voorraad prettig, maar die ruimte moet je wel hebben. Ook een grote tank kan tijdens een lange droge periode leeg raken.

De juiste plek voor je wateropslag

Zet een bovengrondse ton of tank op een vlakke, stevige ondergrond. Water is zwaar: ongeveer 200 liter water weegt 200 kilo, zonder het gewicht van de ton zelf. Zachte grond kan daardoor verzakken. Een verharde plek helpt om de opslag stabiel te houden.

Een plek in de schaduw helpt om het water koel te houden en algengroei te beperken. Een gesloten, ondoorzichtige opslag houdt licht, vuil en muggen buiten. Zorg ook dat je bij het tappunt en de opening kunt komen voor gebruik en schoonmaak.

Elke opslag heeft een overloop nodig voor het moment waarop hij vol raakt. Laat het overtollige water wegstromen naar een plek waar het geen wateroverlast bij de woning of bij buren veroorzaakt. Een geschikte plek kan een deel van de tuin zijn waar water in de bodem kan zakken.

Bij een ondergrondse tank spelen ook de bodem, het grondwater en de bereikbaarheid voor graafwerk een rol. Laat de aanleg beoordelen door een vakman, zeker als de tank onder een plek komt waar voertuigen rijden.

Regenwater opvangen zonder dakgoot

Ook zonder dakgoot kun je regen verzamelen, bijvoorbeeld in een open opvangbak of met een schoon, schuin gespannen zeil dat water naar een reservoir leidt. Zet de opvang zo neer dat het water niet langs de gevel of in de fundering loopt.

Deze manier levert meestal minder water op dan opvang via een groot dak. Een open bak verzamelt ook bladeren en ander vuil. Dek de voorraad daarom na de regen af, of leid het water naar een afgesloten reservoir. Een open bak met water kan gevaarlijk zijn voor jonge kinderen en dieren.

Gebruik geen materiaal dat het water zichtbaar vervuilt. Water dat langs bijvoorbeeld een vervuild dak of een pas behandeld oppervlak stroomt, is minder geschikt voor gebruik bij eetbare planten.

Waarvoor kun je opgevangen regenwater gebruiken?

Regenwater is vooral handig voor tuinplanten, de moestuin en het vullen van een gieter. Je kunt het ook gebruiken om bijvoorbeeld tuintegels of tuinmeubels schoon te maken. Zo gebruik je voor die klussen minder drinkwater.

Voor toiletspoeling of de wasmachine is een groter systeem mogelijk. Daarvoor zijn een pomp, geschikte filtering en aparte leidingen nodig. Laat zo’n installatie door een vakman aanleggen: regenwaterleidingen mogen niet zomaar met de drinkwaterleiding worden verbonden.

Opgevangen regenwater is geen drinkwater. Gebruik het niet om te drinken, te koken of voedsel mee af te spoelen. Ook helder water kan bacteriën of vervuiling bevatten.

Zo houd je opgeslagen regenwater bruikbaar

Een gesloten reservoir met een eenvoudige voorfilter helpt om bladeren en ander grof vuil uit het water te houden. Maak de filter en de opvang regelmatig schoon, vooral wanneer er veel bladeren vallen. Haal bezinksel uit de opslag als zich onderin een laag vuil heeft gevormd.

Stilstaand water kan vies gaan ruiken. Dat gebeurt bijvoorbeeld als er bladeren of ander organisch materiaal in de opslag vergaan. Ruikt het water sterk of zie je veel aanslag, leeg en reinig de opvang dan voordat je opnieuw regenwater verzamelt.

Bij vorst kan water uitzetten en een ton of kraan beschadigen. Maak een kwetsbare bovengrondse opslag voor een vorstperiode leeg en laat de kraan openstaan. Ondergrondse systemen hebben andere bescherming nodig, afhankelijk van hun ligging en uitvoering.

Veelgestelde vragen over regenwater opvangen

Hoe lang kun je regenwater bewaren?
Daar is geen vaste termijn voor. De kwaliteit hangt onder meer af van de temperatuur, de hoeveelheid licht en vuil in het water. In een schone, gesloten en koele opslag blijft het doorgaans langer bruikbaar voor de tuin dan in een open bak.

Kan water in een regenton bederven?
Het water kan gaan stinken door rottende bladeren en ander vuil. Gebruik vies ruikend water liever niet voor de moestuin of voor schoonmaakklussen. Maak de ton leeg en schoon en voorkom dat er opnieuw vuil in komt.

Hoe maak je zelf een voorfilter voor regenwater?
Je kunt grof vuil tegenhouden met een fijnmazig rooster of een uitneembaar gaas op een bereikbare plek vóór de opslag. Maak het gaas regelmatig schoon, zodat het water erdoor blijft stromen. Zo’n filter houdt niet alle fijne vervuiling of bacteriën tegen en maakt het water niet drinkbaar.

Is er subsidie voor het opvangen van regenwater?
Sommige gemeenten geven subsidie voor maatregelen tegen wateroverlast, waaronder soms een voorziening voor regenwateropvang. De voorwaarden verschillen per gemeente en kunnen veranderen. Bij je gemeente vind je welke regeling geldt en of je vóór de aankoop een aanvraag moet doen.

Begin met de hoeveelheid water die je in de tuin verwacht te gebruiken en kies daar een opslagplek bij. Met een afgesloten opvang, een bereikbare overloop en een schoon reservoir heb je bij een volgende regenbui een voorraad klaarstaan.